HƯỚNG DẪN HỌC SINH SỬ DỤNG TẬP BẢN ĐỒ ĐỊA LÍ 12
(SKKN được xếp loại C cấp tỉnh năm học 2009-2010)
           

          
                                                                                       Tác giả: Lê Thị Hiền
                                                                  Giáo viên trường THPT Nguyễn Quán Nho

I/ ĐẶT VẤN ĐỀ
    Trong việc dạy và học Địa lí trước đây vẫn có quan niệm đó là môn học thuộc lòng, chỉ cần học thuộc bài là đạt điểm cao, không cần tư duy, suy nghĩ như các môn học khác. Thực tế Địa lí không phải là môn học thuộc lòng mà là môn học đòi hỏi phải phân tích, so sánh, tổng hợp để rút ra nhận xét. Trong những năm qua đã có những bước cải tiến phương pháp dạy và học theo hướng tích cực hoá trong quá trình dạy và học, tăng cường việc tư duy học sinh trong việc lĩnh hội tri thức. Một trong những biệp pháp đó là tăng cường sử dụng kênh hình trong dạy học Địa lí. Cùng với kênh hình, vở bài tập bản đồ sẽ góp phần thiết thực vào việc cải tiến phương pháp dạy học môn Địa lí tạo điều kiện giúp giáo viên tổ chức việc dạy học theo đặc trưng bộ môn có hiệu quả, nhằm phát hiện tư duy Địa lí cho học sinh, đó là kiểu tư duy gắn liền với lãnh thổ, xét đoán trên cơ sở bản đồ, biểu đồ. Qua đó rèn luyện cho học sinh kỹ năng dựa vào bản đồ, lược đồ để tìm được những câu trả lời cần thiết, giảm bớt số liệu Địa lí giúp cho việc học tập bộ môn ngày càng có chất lượng cao hơn.
    Vở bài tập bản đồ có vai trò bổ sung cho bản đồ treo tường vì các sự vật hiện tượng Địa lí trên bản đồ treo tường quá nhỏ, đa số học sinh ngồi ở những bàn sau không nhìn thấy được, tập bản đồ còn giúp giáo viên cải tiến phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh. Về phần học sinh, vở  tập bản đồ giúp các em học bài ở nhà hoặc làm bài tập kiểm tra ở lớp vì một trong những mục đích của việc học tập Địa lí là rèn luyện kỹ năng đọc bản đồ,lược đồ, kỹ năng nhận xét phân tích so sánh tổng hợp trên cơ sở bản đồ, biểu đồ theo đặc trưng bộ môn, bắt đầu từ bản đồ và kết thúc từ bản đồ.
    Riêng đối với học sinh lớp 12, kĩ năng đọc và hiểu bản đồ đòi hỏi cao hơn, học sinh không những chỉ biết đọc nhận xét phân tích so sánh mà còn phải có kĩ năng bước đầu về biểu đồ, đồ thị, từng bước rèn luyện kỹ năng về bản đồ, giúp cho việc học bộ môn địa lí ở lớp 12.
   Vở bài tập bản đồ có vai trò quan trọng đặc biệt như vậy nhưng thực tế hiện nay, ở các trường nói chung giáo viên sử dụng tập bản đồ chưa triệt để, để bước đầu đưa vào sử dụng trong dạy học, học nhưng chủ yếu là để phục vụ cho việc kiểm tra đánh giá lấy điểm thay cho kiểm tra miệng vì ở lớp 12 học kì I một tuần 1 tiết, sang học kì II một tuần chỉ có 2 tiết, nếu giáo viên kiểm tra miệng trên lớp sẽ không đạt chế độ cho điểm. Một số giáo viên chưa coi trọng việc sử dụng vở bài tập trong dạy học trên lớp chỉ hướng dẫn qua loa cho các học sinh, chưa khai thác triệt để những kênh hình có trong vở bài tập bản đồ, giáo viên thậm chí còn không nghiên cứu kĩ những bài tập và nội dung trong vở bài tập bản đồ.
     Nguyên nhân là do giáo viên còn dạy theo phương pháp cũ, chưa mạnh dặn cắt bỏ những nội dung phải ghi nhớ máy móc, truyền đạt hết những nội dung trong sách giáo khoa nên không còn thời gian để sử dụng vở bài tập. Một số giáo viên chưa coi trọng việc rèn luyện kỹ năng sử dụng các loại kênh hình, kênh số, còn nặng về giảng giải thuyết trình, sợ thiếu giờ. Vì vậy để làm tốt điều này chúng ta phải nhận thức được tầm quan trọng của tập bản đồ, phải thấy được: một yếu tố trong tập bản đồ có một giá trị sử dụng vào một nội dung bài học khác nhau. Sử dụng đúng chỗ, đúng lúc thì mới khai thác hết giá trị của nó, sẽ góp phần tích cực vào việc nâng cao hiệu quả dạy học môn Địa lí nói riêng.
     Tôi nhận thấy được vai trò quan trọng của vở bài tập bản đồ trong quá trình dạy học Địa lý,vì vậy tôi xin được góp một vài suy nghĩ về việc sử dụng vở bài tập bản đồ Địa lí 12 trong quá trình dạy, học bộ môn.
II/ THỰC TRẠNG TÌNH HÌNH
 Môn Địa lí 12 là bộ môn mới thay sách năm thứ 4, do đó bản thân tôi luôn luôn quan tâm tình hình học tập của học sinh, đặc biệt là việc sử dụng vở bài tập bản đồ. Để biết được khả  năng